مقاله تعهدات دولت ها در ممانعت از کودک سربازیچهارشنبه 24, سپتامبر 2025

کودک‌سربازی یکی از پایدارترین اشکال خشونت ساختاری علیه کودکان است که جامعه بین‌المللی علیرغم پیشرفت‌های هنجاری، هنوز نتوانسته آن را به‌طور مؤثر مهار کند. این مقاله با تکیه بر تحلیل دقیق اسناد حقوق بین‌الملل عمومی، رویه‌های قضایی بین‌المللی، نظریه‌پردازی تعهدات دولت‌ها و نیز بررسی‌های تطبیقی-موردی در چند کشور، تلاش دارد تا ساختار تعهدات دولت‌ها در زمینه پیشگیری از کودک‌سربازی را بازتعریف کند. نوآوری مقاله در ارائه چارچوبی نظری تحت عنوان «تعهدات مضاعف» است که به‌واسطه آن می‌توان تعهدات مختلف دولت‌ها (تقنینی، اجرایی، قضایی، جبرانی و فراسرزمینی) را با دقت بیشتری تحلیل و سنجش‌پذیر ساخت. در ادامه، با تحلیل پرونده‌های مهم از جمله DRC، سیرالئون و اوگاندا و مقایسه سیاست‌های پنج کشور، عوامل موفقیت یا ناکامی سیاست‌گذاری‌ها شناسایی شده است. در بخش نهایی، چهار ابتکار نوآورانه برای تقویت اجرای تعهدات پیشنهاد شده است: طراحی سامانه جهانی هشدار زودهنگام، اعمال تحریم‌های تجاری بر اساس استثنائات GATT، ارتقای نقش شورای امنیت در تحریم هدفمند، و نهادینه‌سازی گزارش‌دهی سالانه در قالب UPR. یافته‌ها نشان می‌دهند که بدون به‌کارگیری این ابزارهای نوین، ظرفیت تعهدات موجود برای مقابله با استخدام نظامی کودکان بسیار محدود خواهد بود. این مقاله با رویکردی نقادانه و آینده‌نگر، گامی نظری و عملی در جهت بازطراحی سازوکارهای مقابله با کودک‌سربازی در سطح جهانی محسوب می‌شود.
واژگان کلیدی: کودک‌سربازی، تعهدات بین‌المللی دولت‌ها، مسئولیت فراسرزمینی، شورای امنیت، نظام هشدار زودهنگام.