با ما تماس بگیرید
ساعت : 8 الی 23
09117983709 - 09330859275
(مشاوره و سفارش پروژه)
totop

چارچوب زاکمنچهارشنبه 20, اکتبر 2021

آموزش معماری

چارچوب زاکمن

در ادامه آموزش های سایت همیارپروژه  آموزش رشته معماری ارائه خواهد شد .آموزشها از مقدماتی تا پیشرفته ادامه دارد و ما به شما  رشته معماری را یاد خواهیم داد. در این آموزش چارچوب زاکمن را آموزش خواهیم داد .با ما همراه باشید.

 

آموزش معماری

چارچوب زاکمن

جان زاکمن یکی از پیشگامان معماری سیستم‌های اطلاعاتی است که پیشتر در شرکت IBM مشغول بود و هم اکنون هم به عنوان استراتژیست فناوری اطلاعات و معماری سازمانی و مدرس معماری اطلاعات در شرکت زیفا (Zifa) فعالیت می‌کند.
زاکمن با ارائه یک روش و الگوی جامع در زمینه معماری اطلاعات آن را تبدیل به یک چارچوب معماری اطلاعات کرد، که در این چارچوب یک سازمان از زوایای مختلف و در تمامی سطوح مورد بررسی و تحلیل قرار می‌گیرد. زاکمن معتقد به تحلیل سازمان بر مبنای یک چارچوب معماری است و می‌گوید: تزریق فناوری اطلاعات به یک سازمان بدون به کارگیری چارچوب معماری، سازمان را در آینده با هزینه های متعدد نگهداری و توسعه سیستم‌ها، عدم کارایی در راستای ماموریت سازمان و عدم تطابق‌پذیری با تکنولوژی های روز و هزینه های سنگین تبدیل سیستم‌ها و داده ها روبه رو می‌سازد .
چارچوب زاکمن، پراستفاده ترین چارچوب در عرصه معماری سازمانی است. او در مقال? اول خود فقط سه جنبه از شش جنب? مدل سازمانی(داده‌ها، کارکرد، شبکه) را در نظر گرفت و در قالب چارچوب ISA آن را مطرح کرد. جان زاکمن در سال ۱۹۹۲ در مقال? دیگر خود با افزودن سه جنب? دیگر( افراد، زمان و انگیزه ) کار خود را تکمیل کرده، آن را به عنوان رویکردی نوین در معماری سازمانی ارائه کرد.
چارچوب زاکمن، چارچوبی است برای معماری سازمانی که یک ساختار منطقی ایجاد می‌کند. چارچوب زاکمن از دو بعد اصلی و پایه تشکیل شده است. بعد اول (ستونها) بیانگر جنبه‌ها (Focus) (چه چیز؟ چگونه؟ کجا؟ چه کسی؟ کی و چرا؟) است (توصیفات متفاوت از یک محصول از جنبه‌های مختلف)، و بعد دوم (سطرها) مبین دیدگاه ذینفعان در سازمان است (برنامه ریز، مالک یا دارنده، طراح، سازنده، پیمانکار و کاربر) . به عبارتی دیگر، این چارچوب یک ماتریس دو بعدی را ارائه می‌دهد.
چارچوب زاکمن از نظر تئوری یکی از کاملترین چارچوبهای معماری موجود است‌. این چارچوب با پوشش دادن تمامی جنبه‌ها و دیدگاههای ممکن در رابطه با سیستمهای اطلاعاتی یک سازمان، به ساختاری کاملاً نرمال در این رابطه دست پیدا می‌کند. مبانی و مفاهیم مطرح در این چارچوب بسیاری از چارچوبهای معماری دیگر را تحت تاثیر قرار داده، یکی از مطرح ترین چارچوبهای معماری حال حاضر به حساب می آید.
چارچوب زاکمن معروفترین قالب برای تدوین معماری سازمانی است و به عنوان یکی از متدولوژی‌های قدرتمند برای توسعه سیستم‌های اطلاعاتی مطرح است. برخی از شرکتها نیز بر اساس چارچوب زاکمن یک متدولوژی پیشنهاد کرده‌‌اند.

 

جنبه‌های مختلف هر سیستم

داده(چه چیز؟): هر یک از سطرهای این ستون به درک و پردازش داده‌های سازمانی می‌پردازند. جزییات مدل‌سازی همراه با پایین رفتن در سطرها، افزایش می‌یابد.
چه چیز در سازمان جریان دارد؟ چه چیز برای سازمان مهم ، حیاتی و گلوگاهی است؟ برای مثال: جریان کاری، اطلاعات، موجودیت‌های کسب و کار، محصولات، مواد اولیه، دستورکارها، بخشنامه‌ها، فرمهای سفارش، داده‌ها و ارقام.
کارکرد (چگونه؟): سطرهای موجود در ستون کارکرد، فرایند ترجمة مأموریت سازمان به عملیات جزئی‌تر لازمة آن را، تشریح می کنند.
روندهای کاری، در هر سطح چگونه انجام می‌شود؟ کدام ماموریتهای سازمان مهم است؟ این مأموریتها چگونه انجام می شوند؟ برای مثال: وظایف، مأموریتها، فرآیندها، جریانهای کاری، حوزه‌های مسئولیت و سیستم‌های کاربردی در این خانه‌ها می‌گنجد.
شبکه (کجا)؟: کجا همه این اتفاقات رخ می دهند. موقعیت جغرافیایی، شعب سازمان، واحدهای سازمانی، چارت سازمانی، شبکه های کاری، شبکه های داده ها و اطلاعات، شبکه های کامپیوتری، همگی می‌توانند پاسخ‌هایی به این پرسش باشند.
افراد (چه کسی؟): ستون چهارم شرح می‌دهد که چه کسانی در حرفه درگیر هستند. این ستون به ویژه از نظر امنیت، دارای اهمیت است.
چه کسی و یا کسانی در این رویدادها نقش دارند؟ بازیگران چه کسانی هستند؟ مدیران، کارکنان، نقشهای سازمانی، نقشهای فرآیندی، نقشهای سیستمی، واسط‌های کاربر، هر کدام می‌توانند به نوبه خود بازیگر اصلی باشند.
زمان (چه وقت؟): ستون پنجم، تأثیر زمان را بر سازمان، شرح می دهد. فهرستی از رخدادها و زمانهای تاثیرگذار، زمانبندی کسب و کار، نمودارهای توالی و ترتیب عملیات، ترسیم توالی عملیات میان مؤلفه‌ها و زمان بندی واقعی کار در سازمان، ترتیب افزایش جزئی‌نگری در این ستون را نشان می دهند.
انگیزه (چرا؟): این ستون بر ترجمة هدفها و راهبردهای حرفه به نتایج و ابزارهای خاص متمرکز است و می‌تواند برای دربرگیری همة محدودیتهایی که بر تلاشهای سازمانی اعمال می‌شوند، گسترش یابد.
باید دانست که ستونها، مجزا نیستند بلکه اجزای منطقی سازندة آنها دارای ارتباطات معنایی با هم هستند .
اما یک نگرش در سازمان نمی‌تواند تمام اطلاعاتی را که از یک مدل انتظار می رود ارائه کند. مگر آنکه در بررسی سازمان از هر جنبه (داده، وظیفه و …) آن را با نماهای مشخصی در نظر بگیریم. برای مثال هنگامی که از چه چیز؟ صحبت می‌کنیم باید مشخص شود از چه جایگاهی سازمان را می‌نگریم؟ برای یک مدیر عامل چه چیز؟ پاسخی جز سود و زیان، محصول، واحدهای سازمانی شرکت، زنجیره تأمین، مواد اولیه و مانند آن را در بر ندارد. برای یک مدیر کارگاه همین پرسش، پاسخهای دیگری دربرخواهد داشت. همچنین است برای یک مهندس یا تحلیلگر سیستم که این پرسش به معنای، داده‌ها و اطلاعات مجرد در محیط سیستم‌های اطلاعاتی است.
بنابراین با تقاطع این دو مؤلفه (جنبه‌ها و نماها) است که می‌توان به مدل سازی جامع معماری سازمان پرداخت. این مدل‌سازی باید بتواند تمام موارد و مناسب پیدا و پنهان سازمان را مورد موشکافی قرار داده، در سطوح مختلف این کار را انجام دهد.

 

نماهای مختلف هر سیستم

حوزه (Scope ): منظور اصلی از سازمان را تصویر می‌کند. این سطر، دیدگاه برنامه‌ریز یا سرمایه‌گذاری است که قصد دارد، هزینه و عملکرد کسب وکار یا سازمان مورد نظر خود را تخمین بزند. اعضای هیئت مدیره، سهامداران یا اعضای هیئت امنا، نمونه‌هایی از افراد دارای این دیدگاه هستند. تقریبا همة اطلاعاتی که در این سطر می آیند، به صورت متن آزاد است.
مدل سازمان یا کسب و کار: دیدگاه صاحبان کسب وکار را نشان می دهد. این صاحبان کسانی هستند که به طور مستمر با حرفه درگیر هستند. کارمندان (مدیران سطح بالا و میانی و مجریان با اهمیت) دارای چنین دیدگاهی هستند. آنچه در این سطر قرار می گیرد همان چیزی است که به عنوان مدل کسب و کار می‌شناسیم.
مدل سیستمی: نتیجة کار تحلیلگرانی است که با بررسی سازمان و کسب وکار آن (در سطر پیش)، معماری سامانه‌های اطلاعاتی سازمان را استخراج کرده‌اند. بنابراین می‌توان گفت این سطر، نشان‌دهندة دیدگاه تحلیلگران و طراحان سطح بالاست. باید توجه کرد که جزییات طراحی در این سطر نمایش داده نمی‌شود.
مدل فناوری : برای آنکه معماری تحقق یابد، نیاز دارد توسط فناوری پشتیبانی شود. در این سطر است که استانداردهای پیاده‌سازی سیستم‌ها، برگزیده می‌شوند.

مدل توصیفی: توسط کسانی تهیه می‌شود که به عنوان پیمانکار در اجرای سیستم‌های اطلاعاتی پیش بینی شده در سطر پیش، فعالیت می‌کنند. در اینجا باید معماری سیستم‌های اطلاعاتی، متناسب با فناوری که از سوی شرکت مجری برگزیده شده، تبدیل به طراحی سطح پایین شود. این سطر، به معنای کامل آن به مهندسی نرم افزار مربوط می شود و افراد سهیم در آن همان کسانی هستند که در نظر عامة مردم به آنها برنامه نویس گفته می‌شود (اگرچه باید دانست چنین پیمانکاری باید گروهی مرکب از همة کارشناسان مهندسی نرم‌افزار اعم از تحلیلگر سیستم، طراح، معمار، برنامه نویس، آزمایشگر و … داشته باشد).
سازمان در حال کار: البته این یک مدل نیست. این سطر در بسیاری از روشهای انجام معماری دیده نشده است، چرا که از راه زبان و نمودار قابل بیان نیست. این سطر نشان‌دهندة دیدگاه کاربران سازمان است.
بنابراین با تقاطع این دو مؤلفه، یعنی جنبه‌ها و نماها است که می‌توان به مدل‌سازی جامع معماری سازمان پرداخت. این مدل‌سازی باید بتواند تمام جنبه‌های پیدا و نهان سازمان را مورد موشکافی قرار داده، در سطوح مختلف مدل‌سازی انجام شود. بنابراین، شکل کامل چارچوب معماری سازمان شامل شش ستون عمودی به عنوان مؤلفه‌های جنبه‌ای و شش سطر افقی به عنوان مؤلفه‌های نمایی سازمان است.

 

مزایای چارچوب زاکمن در مقایسه با دیگر چارچوبها

در یک دسته‌بندی صریح می‌توان گفت چارچوب زاکمن نسبت به همة چارچوبهای دیگر، دست کم دارای سه مزیت عمده است:
وجوه کاملتر معماری: همة چارچوبهای معماری سه رکن اصلی داده، کارکرد و شبکه را در خود جای داده‌اند. زاکمن این مزیت را نسبت به سایر رقبای خود داشت که جنبه کاملتری (زمان، افراد و انگیزه) از معماری را در چارچوب خود بگنجاند.
استفاده از دیدگاههای معتبر: آن دسته از کسانی که معماری را در چارچوب دو بعدی نگریسته‌اند، در ارائة دیدگاههایی که نسبت به هم دارای رابطه‌ای تکرارشونده باشند، موفق نبوده‌اند. زاکمن دیدگاههایی را وارد چارچوب خود کرد که از بالا به پایین نسبت به هم دارای رابطة مهندسی و از پایین به بالا دارای رابطة مهندسی معکوس هستند. این رابطه جالب توجه به یکپارچگی چارچوب کمک شایانی کرده است، چرا که هر تغییری را در سطر بالا دست که عموما از جنس مدیریتی، سازمانی و راهبردی است؛ مستلزم تغییری در سطرپایین دست است و پیش بینی هر تغییری در سطر پایین دست را که از جنس فناوری است، مستوجب پش‌بینی تغییراتی در سطر بالادست می سازد.
نرمال بودن خانه‌ها: سطرها و ستونهای چارچوب زاکمن از یک سو به راحتی تعریف می‌شوند و از سوی دیگر قواعد مدون و دقیق بر آنها حاکم است. بنابراین در تفسیر قواعد حاکم منجر به پدید آمدن خانه‌هایی شده است که دارای هیچ گونه افزودگی نیستند. این سخن که می‌توان از آن به نرمال بودن چارچوب یاد کرد، نه تنها به این معنی است که خانه‌ها دارای همپوشانی نیستند، بلکه اطلاعات اضافی نیز در خود ندارند. به عبارت بهتر، هرگونه کاستن، افزودن یا تغییر در چارچوب معماری را با مخاطرة از دست رفتن جامعیت مواجه می‌کند .

 

مشخصات کلی چارچوب زاکمن

به طور خلاصه می‌توان گفت، چارچوب زاکمن:
_ ساده است: یادگیری و فهم آن ساده است، تخصصی نیست و صرفا منطقی است.
_ جامع است: یک سازمان در این چارچوب به صورت کامل و همه‌جانبه مورد توجه قرار می‌گیرد.
_ زبانی است: کمک می‌کند که مفاهیم پیچیده و ارتباط دقیق میان آنها با واژه‌های غیر تخصصی موردنظر قرار گیرد.
_ ابزار برنامه‌ریزی است: به ما کمک می‌کند که بهتر تصمیم‌گیری کنیم.
_ ابزار حل مسئله است.
_ ذاتی است: کاملا مستقل از ابزارها یا متدلوژی‌ها تعریف می‌شود.
_ با ارائه دیدگاههای متفاوت، ارتباط تنها به توسعه دهندگان و معماران محدود نمی‌شود، بلکه به صراحت با ذینفعان مختلف ارتباط دارد

 

نتیجه‌گیری

بنا به گفته زاکمن در کتاب خود، معماری سازمانی چیز اجتناب پذیری نمی‌باشد و معماری سازمانی باید به یک موجودیت ضروری و واجب تبدیل شود. برای انجام این امر نیز نیاز به چارچوب است که در بین چارچوبهای متعددی که وجود دارد به دلیل اینکه چارچوب زاکمن به همه جنبه‌های سازمان از تمام دیدگاهها توجه کرده است و به صورت سیستمی، نه تک بعدی، به سازمان می‌نگرد، به عنوان چارچوب کامل و مادر تلقی می‌شود و با کمک آن می‌توان سازمان را دوباره طراحی کرد.

 

در اینجا آشنایی با رشته معماری به اتمام رسیده است و در آموزش های بعدی به مباحث دیگر آموزش معماری می پردازیم. همچنین از شما مخاطبین عزیز سایت همیارپروژه دعوت می کنم که برای پروژه معماری خود آموزش های ما را دنبال نمایید.

نویسنده : زهرا رستمی

جهت سفارش پروژه به لینک زیر مراجعه نمایید :
همچنین می توانید برای ارتباط سریعتر با شماره و آیدی تلگرام زیر تماس حاصل کنید :
۰۹۱۱۷۹۸۳۷۰۹– آیدی تلگرام : @fnalk

از طریق کلیک برروی آیکن های زیر میتوانید پروژه خود را در تلگرام و یا واتساپ برای ما ارسال کنید:

ثبت سفارش در واتس آپ ثبت سفارش در تلگرام


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

حق نشر برای همیارپروژه – مرجع اصلی انجام پروژه های برنامه نویسی محفوظ است.